Kaza ve olay araştırması nedir?
Kaza ve olay araştırması, bir trafik kazasının ya da olumsuz bir olayın nasıl gerçekleştiğini anlayarak, olaya zemin hazırlayan kök nedenleri sistematik biçimde ortaya çıkarma çalışmasıdır. Better Way Akademi olarak kazalarınız veya yaşadığınız olumsuz durumlarla ilgili geniş kapsamlı bir rapor hazırlıyor, SWOT analizini ve alınabilecek önlemleri size aktarıyoruz.
Trafik kazası kök neden analizinin temel fikri basittir: "sürücü dikkatsizdi" bir sonuç tespitidir, kök neden değildir. Sürücünün neden dikkatsiz olduğunu, bu durumun neden fark edilmediğini ve hangi kontrolün devreye girmediğini sormadan alınan önlemler, çoğu zaman aynı kazanın başka bir sürücüyle tekrarlanmasını engellemez.
Neden gerekli?
Filolarda kaza sonrası süreç çoğu zaman sigorta dosyası, hasar onarımı ve sürücüye yapılan bir uyarıyla kapanır. Bu, maliyeti karşılar ama öğrenmeyi sağlamaz. Sistematik bir araştırma ise:
- aynı nedenden doğabilecek sonraki kazaları önlemek için somut aksiyon üretir,
- tek tek olaylar arasındaki ortak örüntüleri görünür kılar,
- sürücüleri suçlayan değil, bildirimi teşvik eden bir güvenlik kültürünün temelini atar,
- 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında işverenin risk değerlendirmesini gerçek olay verisiyle güncellemesine katkı sağlar.
İş kazası niteliği taşıyan trafik kazalarında yasal bildirim ve kayıt yükümlülükleri ayrıca yerine getirilmelidir; araştırmamız bu yükümlülüklerin yerine geçmez.
Araştırmada neleri ele alıyoruz?
Her olay kendine özgüdür; araştırmanın kapsamı olayın niteliğine göre firmanızla birlikte belirlenir. Genel çerçevede olayla ilgili kayıtlar ve ilgili kişilerle yapılan görüşmeler değerlendirilir, gerektiğinde araç ve olay yeri sahada incelenir. Katkıda bulunan faktörler dört ana başlıkta ele alınır:
İnsan
Sürücünün davranışı, dikkat ve yorgunluk durumu, deneyim ve eğitim düzeyi. Amaç sürücüyü yargılamak değil, davranışın hangi koşulda ortaya çıktığını anlamaktır.
Araç
Aracın ve donanımının durumu, yük ve bakım koşulları, arızaların önceden fark edilip edilmediği.
Yol ve çevre
Yol ve saha koşulları, görüş, zemin ve hava durumu. Aynı noktada birden fazla olay varsa yol risk analizi ile güzergahın tamamı değerlendirilebilir.
Organizasyon
İlk bakışta sürücü hatası gibi görünen olayların arka planında sıklıkla organizasyonel koşullar vardır: planlama ve zaman baskısı, vardiya düzeni, araç teslim edilmeden önce sürücü değerlendirmesinin yapılmaması, eğitim eksikliği ya da kontrollerin işletilmemesi.
Rapor ve çıktılar
Araştırma sonunda geniş kapsamlı bir rapor teslim edilir. Rapor tipik olarak şunları içerir:
- olayın özeti ve nasıl gerçekleştiğine dair değerlendirme,
- katkıda bulunan faktörler ve kök nedenler,
- mevcut güvenlik uygulamalarınızın SWOT analizi,
- sorumlusu ve hedef tarihi belirlenebilecek düzeltici ve önleyici faaliyet önerileri.
Önlem planı çoğu zaman birden fazla alana dokunur: sürücü eğitimi, Dijital Araç ve Saha Kontrol Uygulaması ile kontrollerin güvenilir kayda alınması, yapay zekâ kamera ile yorgunluk ve dikkat takibi ya da planlama süreçlerinde değişiklik. Tüm süreçleri dijital olarak yönetiyoruz; önlem planında yer alan eğitimlerin sonuçlarını firmanıza özel dashboard üzerinden analiz edebilir, lokasyon ve dönem karşılaştırması yapabilir, sürücülerinizin eğitim yenileme tarihlerini takip edebilirsiniz.
Ramak kala bildirimi kültürü
Ciddi kazaların arkasında çoğu zaman, daha önce yaşanmış ve aynı zayıflığa işaret eden ramak kala olayları bulunur. Bu olaylar bildirilirse, bedeli ödenmeden öğrenme imkânı sunar. Ancak sürücüler bildirimin cezayla sonuçlanacağını düşünürse kayıtlar boş kalır. Araştırmalarımızda bu nedenle bildirim sürecinin basit olmasını, bildirim yapanın korunmasını ve her bildirime geri dönüş yapılmasını da öneriyoruz.
Kaza analiz eğitimi
Tek tek olayların araştırılmasının yanında, geçmiş kazalarınızı kök neden analiziyle öğrenmeye çeviren kaza analiz eğitimi de düzenliyoruz. Eğitimde firmanızın kendi olayları üzerinden çalışılır; filo, İSG ve operasyon ekipleri bir sonraki olayı kendi içlerinde daha sistematik değerlendirebilir hale gelir. Program süresi ve içeriği ihtiyaç analizine göre firmaya özel planlanır. Önlem planında yer alan sürücü eğitimlerimizin teorik bölümünde klasik slayt yerine riskleri ekranda canlı gösteren dinamik simülasyon sunumları kullanıyoruz; her eğitimde emniyet kemeri çarpma veya devrilme simülatörü ile alkol gözlüğü ücretsiz sunulur.
Referanslarımız arasında yer alan İGA ile yürüttüğümüz hafriyat sahası sürücü eğitiminin ön hazırlığında da saha analizinin yanında yaşanmış kazaların kök neden analiz raporlarını inceledik.
Kimler için?
Hizmet, firmanızın araç veya iş makinesi teslim ettiği herkesin karıştığı olaylar için uygundur: satış ve servis ekipleri, dağıtım ve ağır vasıta sürücüleri, personel servis sürücüleri, şantiye, maden, liman ve havalimanı sahalarında araç kullananlar. Özellikle:
- yaralanmalı ya da ağır hasarlı bir kaza yaşamış filolar,
- aynı tip hasarları tekrar tekrar yaşayan firmalar,
- ramak kala ve ihlal kayıtlarını anlamlı aksiyona dönüştürmek isteyen İSG uzmanları ve filo yöneticileri,
- kendi olay inceleme kapasitesini geliştirmek isteyen kurumlar.
Neden Better Way Akademi?
- Sürüş güvenliği uzmanlığı: 25 yılı aşkın tecrübemizle kazayı, direksiyon başında olanı bilen bir gözle inceliyoruz.
- Analizden aksiyona: önlem planındaki eğitimleri, sürücü değerlendirmesini ve izleme araçlarını aynı ekip hayata geçirebilir. Kurumsal programın tamamı için filo güvenliği danışmanlığı sayfamıza bakabilirsiniz.
- Türkiye'nin tek RoSPA akreditasyonlu eğitim merkezi: önlem planındaki eğitimlerin dayanağını RoSPA akreditasyonu sayfamızda anlattık.
- Suçlamayan yaklaşım: hedefimiz sorumlu bulmak değil, sistemi güçlendirmek.
- Yerinde çalışma: Türkiye'nin 81 ilinde yerinde hizmet verebiliyoruz.
Yaşadığınız bir olayı değerlendirmek için bizimle iletişime geçin.